Skip to main content

Welsh icon Cerys Matthews honours Caerphilly volunteer who saved local community landmark with major award

11th Hydref 2021

Mae’r eicon Cymreig, Cerys Matthews wedi anrhydeddu arwres ysbrydoledig o Gaerffili gyda Gwobr y Loteri Genedlaethol i gydnabod ei gwaith anhygoel yn y gymuned.

Katherine Hughes

Cyflwynwyd y wobr i Katherine Hughes gan y cerddor, awdures a darlledwraig, Cerys Matthews MBE, wedi’r cyhoeddiad ei bod wedi ennill y categori Cymunedau ac Elusennau i’r DU gyfan o fewn Gwobrau’r Loteri Genedlaethol 2021.

Mae Gwobrau’r Loteri Genedlaethol yn dathlu’r bobl a’r sefydliadau ysbrydoledig ar draws y DU sydd wedi gwneud pethau anhygoel gydag arian Y Loteri Genedlaethol.

Derbyniwyd mwy na 1,500 o enwebiadau o fewn ymgyrch eleni ac mae’r panel beirniadu wedi dewis Katherine Hughes, gwirfoddolwraig ac Ysgrifenyddes Canolfan y Glowyr Caerffili (Y Miners) fel enillydd y DU am ei hymdrechion gwirfoddol diysgog ac fel un o’r grymoedd sy’n gyrru’r ymgyrch i arbed tirnod hanesyddol Canolfan y Glowyr Caerffili ar gyfer y cenedlaethau sydd i ddod yn y dyfodol.

Pan gyhoeddwyd cynlluniau i gau a dymchwel hen ysbyty’r Glowyr yng Nghaerffili 15 mlynedd yn ôl, roedd Katherine, 72, ar flaen y gad fel gwirfoddolwraig gyda grŵp cymunedol a helpodd i achub yr adeilad. Gyda’r ysbyty ar garreg ei drws, pan glywodd am y cynlluniau i’w ddymchwel, defnyddiodd ei chefndir yn gweithio fel cynllunydd tref ac ymgynghorydd datblygu cymunedol i arwain a chymryd cyfrifoldeb, gan annog y gymuned i gymryd yr awennau gyda’r adeilad.

Helpodd Katherine, sy’n byw tafliad carreg ymaith o’r Miners, i sefydlu grŵp Canolfan Glowyr Caerffili yn 2008, yn fuan wedi iddi ddod dros driniaeth ar gyfer canser. Wedi sicrhau’r brydles 99 mlynedd ar yr adeilad a gyda chefnogaeth grant o £250,000 oddi wrth Y Loteri Genedlaethol, cafodd yr adeilad ei adnewyddu a’i ailagor yn 2015. Dywedodd Katherine y byddai’n “drychineb” petai’r adeilad – lle mae cenedlaethau o deuluoedd de Cymru wedi cael eu babanod – yn cael ei ddymchwel.

Mae’n ganolfan fywiog a chwbl hygyrch i’r gymuned erbyn hyn lle y gall pobl o bob oedran a gallu cael mynediad at ystod eang o wasanaethau a gweithgareddau fforddiadwy. Mae hyn yn cynnwys calendr gorlawn o ddosbarthiadau iaith, celf, ffitrwydd, gweu, cyfrifiaduron a dawnsio, ynghyd â chynlluniau cyfeillio a gweithgareddau cymdeithasol eraill.


Heb unrhyw arwydd o roi’r gorau iddi, mae Katherine yn parhau i gymryd rhan yn weithgar fel stiward ac arweinydd grŵp gwirfoddol, ynghyd â bod yn ysgrifenyddes y ganolfan. Mae wedi helpu i ymgysylltu gyda phob oedran yn ystod y pandemig a bu hyd yn oed yn ymweld ag aelodau hŷn i ddangos iddynt sut i ddefnyddio Zoom fel y gallent gadw mewn cysylltiad.

Bydd holl enillwyr eleni, gan gynnwys Katherine, yn ennill gwobr ariannol o £3,000 ar gyfer eu sefydliad a thlws eiconig Gwobrau’r Loteri Genedlaethol.

Teithiodd Cerys Matthews i Ganolfan y Glowyr Caerffili i gyflwyno ei gwobr i Katherine Hughes. Roedd Blondel Cluff CBE, Cadeirydd Cronfa Gymunedol Y Loteri Genedlaethol wedi ymuno â hi i longyfarch Katherine ar ei champ.

Dywedodd Katherine a oedd wrth ei bodd i gael ei chyhoeddi’n enillydd: “Rwyf wedi’n syfrdanu’n llwyr ac wrth fy modd i fod wedi ennill y wobr hon. Mae cefnogaeth y Loteri Genedlaethol wedi chwarae rôl hanfodol wrth sefydlu a rhedeg y ganolfan ac mae’n rhoi pleser mawr i mi dderbyn y gydnabyddiaeth hon. Rwyf mor falch o ba mor bell ydym ni wedi dod a’r gymuned yr ydym wedi’i chreu yma. Hoffwn ymrwymo’r wobr hon i’r holl wirfoddolwyr a phobl eraill o fewn y gymuned sydd wedi gweithio’n ddiflino i achub yr adeilad ac sy’n parhau i wneud hwn yn lle arbennig fel ag y mae heddiw.”

Wrth gyflwyno ei Gwobr i Katherine, dywedodd y cerddor, awdures a’r ddarlledwraig, Cerys Matthews: “Mae’n rhoi pleser mawr i mi gyflwyno Gwobr y Loteri Genedlaethol i Katherine am ei hymdrechion gwirfoddol diysgog dros y blynyddoedd.

Mae hi’n olau sy’n llewyrchu, ac yn bencampwraig gymunedol neilltuol fel un o’r un o’r grymoedd sy’n gyrru’r ymgyrch i achub y tirnod hanesyddol hwn ar gyfer y cenedlaethau sydd i ddod yn y dyfodol.

Rwy’n siŵr fod pobl yng Nghaerffili yn arbennig o falch o’i hymdrechion anferthol. Ond hefyd hoffwn ddweud diolch i unrhyw un sy’n chwarae’r Loteri Genedlaethol: Rydych yn gwneud prosiectau fel Canolfan y Glowyr Caerffili yn bosibl – ac mae eich cefnogaeth nawr yn fwy hanfodol nag erioed.”

Dywedodd Cadeirydd Cronfa Gymunedol Y Loteri Genedlaethol, Blondel Cluff CBE: "Mae'r wobr hon yn haeddiannol iawn - mae ymgyrch Katherine i achub yr adeilad hanesyddol hwn a'i drawsnewid yn ofod bywiog i'w chymuned leol yn wirioneddol ysbrydoledig. Mae'n wylaidd bod miloedd o wirfoddolwyr ymroddedig, fel Katherine, yn gwneud pethau eithriadol gyda chyllid Y Loteri Genedlaethol ac yn cefnogi eu cymunedau i ffynnu a ffynnu ledled y DU. Y pen llanw o ran ailgylchu!"

“Diolch i chwaraewyr Y Loteri Genedlaethol, mae mwy na £30 miliwn yn mynd tuag at achosion da led led y DU pob wythnos, sydd yn ei dro yn helpu pobl fel Katherine Hughes i barhau i gyflawni gwaith anhygoel yn eu cymunedau.

Gwybod y newyddion diweddaraf

By clicking Sign up, you acknowledge that your information will be transferred to Mailchimp for processing. Learn more about Mailchimp's privacy practices here.